Có một Trường Sa không nằm giữa trùng khơi, không có những con sóng bạc đầu vỗ quanh đảo đá. Trường Sa ấy nằm giữa vùng đất Gia Viễn, Ninh Bình, bên dòng Hoàng Long, giữa màu xanh cây cối và mạch khoáng nóng Kênh Gà. Ở đó, những cái tên Sinh Tồn, Sơn Ca, Nam Yết, Song Tử Tây, An Bang, Tiên Nữ, Trường Sa… không chỉ được đặt cho những căn phòng. Chúng trở thành những lời nhắc nhẹ nhàng về một phần máu thịt thiêng liêng của Tổ quốc.Và có lẽ, điều đặc biệt nhất của nơi này là mỗi người đến đây đều có thể mang về một điều gì đó: một bức ảnh, một câu chuyện, một ký ức, hoặc đơn giản là một tình yêu lớn hơn dành cho biển đảo quê hương.
Từ một lá thư gửi biển khơi
Câu chuyện về “Trường Sa giữa lòng Gia Viễn” bắt đầu từ một ký ức đã kéo dài gần bốn thập kỷ.
Năm 1987, khi còn là một nữ sinh viên, chị Trần Thị Thanh Nhàn từng viết thư gửi ra Trường Sa. Những năm tháng ấy, giữa đất liền và đảo xa là một khoảng cách rất dài. Một lá thư gửi đi có thể phải chờ đợi rất lâu mới nhận được hồi âm, thậm chí có những lá thư không bao giờ trở về.
Chị Nhàn đã từng nhận được thư của một người lính tên Thắng. Rồi lá thư cuối cùng đến tay chị lại là một mảnh giấy cũ nhàu, do đồng đội của anh mang về. Người lính ấy đã hy sinh.
Ký ức ấy không mất đi. Nó nằm lại trong trái tim người con gái Nho Quan năm nào, để rồi nhiều năm sau trở thành một hành động rất cụ thể.
Trên vùng đất Gia Viễn, chị Nhàn tạo dựng một không gian mang tên “Trường Sa”, gắn với khu nghỉ dưỡng và trị liệu tại Kênh Gà. Báo Nhân Dân từng ghi nhận nơi đây có những căn phòng mang tên các đảo thuộc quần đảo Trường Sa, những kỷ vật của người lính Hải quân, bản đồ Việt Nam và đặc biệt là vườn ươm bàng vuông – loài cây biểu tượng cho sức sống bền bỉ nơi đảo xa.
PV: Điều gì khiến chị quyết định đặt tên khu nghỉ dưỡng là “Trường Sa”?
Chị Trần Thị Thanh Nhàn: Với tôi, Trường Sa trước hết là một phần ký ức và tình cảm rất riêng. Tôi từng gửi thư ra Trường Sa khi còn trẻ và đã có một câu chuyện không thể nào quên với người lính nơi đảo xa. Sau này, tôi có cơ hội ra Trường Sa, được nhìn thấy tận mắt cuộc sống của quân và dân trên đảo, được mang những kỷ vật, những hạt giống bàng vuông trở về. Tôi muốn làm một điều gì đó để Trường Sa không chỉ là một địa danh xa xôi trên bản đồ.
PV: Vì sao chị đặc biệt dành tâm huyết cho những cây bàng vuông?
Chị Trần Thị Thanh Nhàn: Bàng vuông sống trong điều kiện rất khắc nghiệt nhưng vẫn xanh. Tôi nghĩ cây cũng giống như người lính đảo. Có gian khó, có bão gió nhưng vẫn đứng đó, vẫn giữ màu xanh. Tôi muốn ươm cây, tặng cây và để những người trẻ khi nhìn thấy bàng vuông có thể hỏi: “Cây này từ đâu?”. Từ câu hỏi đó, câu chuyện về Trường Sa sẽ được kể tiếp.
PV: Chị mong điều gì khi du khách, đặc biệt là các em học sinh, đến đây?
Chị Trần Thị Thanh Nhàn: Tôi mong các em không chỉ đến để vui chơi hay chụp ảnh. Tôi muốn các em biết rằng phía sau mỗi cái tên đảo là lịch sử, là những người lính đã sống, chiến đấu và có người đã hy sinh. Nếu một chuyến đi khiến một em nhỏ về nhà tìm đọc thêm về Hoàng Sa, Trường Sa, về biển đảo Việt Nam, thì với tôi chuyến đi ấy đã có ý nghĩa.
Một chuyến đi của mẹ và hai người con cùng gia đình dịp cuối tuần
Những câu chuyện về biển đảo đôi khi không bắt đầu từ một bài học lịch sử. Nó bắt đầu bằng một chuyến đi cuối tuần của một gia đình.
Chị Kim Ngà, CEO Vạn Lộc Media, đưa hai con trai về Ninh Bình tham quan. Một em sinh ngày 22/12/2011, một em sinh ngày 2/9/2019. Với người mẹ làm trong lĩnh vực truyền thông và giáo dục, chuyến đi không chỉ là dịp để các con vui chơi, khám phá mà còn là cơ hội để các em được “học” bằng trải nghiệm.
Chị Kim Ngà đặc biệt ấn tượng với không gian Trường Sa ở Gia Viễn. Bởi ở đây, câu chuyện về lịch sử, chủ quyền biển đảo không được kể bằng những trang sách khô cứng mà hiện diện bằng hình ảnh, cây bàng vuông, tên các đảo, những kỷ vật của người lính và cả không gian “Nhà giàn DK1”.
Một bất ngờ khác của chuyến đi là nguồn suối khoáng nóng ở Kênh Gà. Chị Kim Ngà cho biết: “bản thân từng bị đau lưng và cảm nhận sự thư giãn, dễ chịu sau khi trải nghiệm tắm khoáng hai đến ba lần một ngày thấy thoải mãi dễ chịu bệnh đau lưng thuyên giảm độ nóng của nước vừa phải vì có khoáng tắm xong tôi thấy da mướt mềm hơn rất nhiều”
Với chị Kim Ngà, điều đáng nhớ hơn cả là hai cậu con trai có một ngày cuối tuần vừa được vui chơi, vừa được tiếp xúc với một câu chuyện lớn hơn bản thân mình: câu chuyện về đất nước.
Nếu những chuyến đi dành cho học sinh được thiết kế tốt, một địa điểm như “Trường Sa” ở Gia Viễn hoàn toàn có thể trở thành một điểm trải nghiệm ngoại khóa. Các em có thể đứng trước bản đồ Việt Nam, nghe kể về các đảo, nhìn những hình ảnh và kỷ vật, tìm hiểu về cuộc sống của người lính Hải quân; từ đó lịch sử không còn chỉ nằm trong sách giáo khoa.
Điều quan trọng nhất là gieo được một câu hỏi trong tâm trí trẻ: Biển đảo của Việt Nam ở đâu? Ai đang ngày đêm gìn giữ? Và mình có thể làm gì để hiểu, trân trọng hơn về Tổ quốc?
Khi Nhà giàn DK1 xuất hiện giữa dòng Hoàng Long
Một trong những điểm gây chú ý nhất tại đây là không gian mang tên “Nhà giàn DK1” công trình có hình dáng một con tàu nổi, neo trên một khúc sông. Trong những thời điểm mưa lũ, chính không gian này từng được chị Nhàn sử dụng làm nơi tập kết lương thực, nhu yếu phẩm hỗ trợ bà con quanh vùng.
Chi tiết ấy khiến “Nhà giàn DK1” không chỉ là một điểm check-in.
Nó mang theo một ý nghĩa rất đời thường: giữa đất liền, một biểu tượng của biển đảo lại trở thành nơi giúp đỡ người dân khi thiên tai xảy đến.
Sau những trận lũ, nhiều cây cối trong khuôn viên bị ngập. Những cây bàng vuông cũng chịu thử thách. Nhưng rồi chị Nhàn lại trồng, lại chăm, lại chờ những mầm xanh mới.
Hình ảnh ấy có sức gợi đặc biệt. Bởi Trường Sa trong không gian Gia Viễn không phải một mô hình được dựng lên rồi đứng yên. Nó được chăm sóc mỗi ngày, giống như cách tình yêu Tổ quốc cần được nuôi dưỡng từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Một góc Trường Sa khiến du khách quốc tế dừng lại
Không chỉ người Việt xúc động khi bước vào không gian này.
Những du khách quốc tế đã dành thời gian tìm hiểu, chụp ảnh tại khu vực “Nhà giàn DK1”. Với họ, đây là một cách trực quan để hiểu thêm về lịch sử, văn hóa và tình cảm của người Việt Nam đối với đất nước. Không cần hiểu hết từng câu chuyện phía sau mỗi hiện vật, du khách vẫn có thể cảm nhận được thông điệp mà nơi này muốn truyền tải: biển đảo không chỉ là những tọa độ địa lý; đó còn là ký ức, sự hy sinh và tình yêu của con người.
Một người đến từ một đất nước khác có thể không có ký ức về Trường Sa như người Việt Nam. Nhưng khi đứng trước hình ảnh một người lính, một lá thư, một kỷ vật hay bản đồ Việt Nam, họ có thể hiểu rằng đối với người Việt, biển đảo là một phần rất sâu sắc của câu chuyện dân tộc.
Đó cũng là giá trị của du lịch trải nghiệm: đưa lịch sử ra khỏi những dòng chữ, để lịch sử được nhìn thấy, chạm vào và cảm nhận bằng cảm xúc.
Để mỗi chúng ta đều có một “tọa độ yêu thương” giữa đất liền
Điều đáng quý ở Trường Sa giữa lòng Gia Viễn không nằm ở việc nơi đây cố gắng tái hiện một hòn đảo giữa đất liền. Điều đáng quý nằm ở câu chuyện phía sau.Một người phụ nữ từng gửi thư cho người lính ngoài đảo xa. Gần 40 năm sau, chị dựng một không gian để kể lại câu chuyện ấy.
Một cây bàng vuông từ Trường Sa được ươm trên đất Gia Viễn. Một căn phòng mang tên Sinh Tồn. Một góc nhỏ mang tên Nhà giàn DK1. Một bà mẹ đưa hai con về chơi cuối tuần rồi nhận ra rằng chuyến đi có thể trở thành một bài học về lịch sử. Một du khách quốc tế đứng chụp ảnh bên mô hình Nhà giàn DK1 và mang theo một câu chuyện về Việt Nam.
Tất cả những điều tưởng như rất nhỏ ấy gặp nhau ở một điểm: tình yêu Tổ quốc.
Có lẽ vì thế, gọi nơi đây là một “tọa độ yêu thương” không chỉ là một cách nói đẹp.
Đó còn là lời nhắc rằng tình yêu biển đảo có thể bắt đầu từ bất cứ nơi đâu – kể cả từ một vùng đất bình yên giữa lòng Ninh Bình.Và từ đất liền, những tình yêu nhỏ bé ấy sẽ tiếp tục hướng về Hoàng Sa, Trường Sa – hướng về biển đảo thân yêu, hướng về một Việt Nam thống nhất, kiên cường và giàu tình nghĩa.
KIM NGÀ
