Bộ sách “Nhà văn hiện đại” của tác giả Vũ Ngọc Phan, một trong những công trình phê bình, khảo cứu văn học tiêu biểu của Việt Nam thế kỷ XX, vừa được Nhà xuất bản Kim Đồng cho ra mắt với diện mạo mới.
Bộ sách gồm 5 cuốn, tái hiện diện mạo văn học Việt Nam hiện đại qua hệ thống chân dung tác giả, tác phẩm, thể loại và khuynh hướng sáng tác. Với dung lượng khảo sát rộng, lối viết khoa học, giàu tư liệu và tinh thần phê bình độc lập, “Nhà văn hiện đại” là một bộ sách nghiên cứu văn học mang tính “kim chỉ nam” giúp nhiều thế hệ bạn đọc bước vào tìm hiểu tiến trình hình thành và phát triển của văn học Việt Nam hiện đại.
Bộ sách “Nhà văn hiện đại” của tác giả Vũ Ngọc Phan.
Ra đời trong giai đoạn 1942–1945 nền văn học hiện đại Việt Nam đang vận động mạnh mẽ, “Nhà văn hiện đại” là công trình nghiên cứu đặc biệt được viết cùng thời với thế hệ tác giả mới.
Nhiều tác giả được Vũ Ngọc Phan khảo sát khi ấy vẫn còn đang sáng tác, nhiều thể loại văn học mới vẫn đang định hình, nhiều khuynh hướng nghệ thuật vẫn đang trong quá trình thử nghiệm và xác lập vị trí. Trong bối cảnh ấy, việc hệ thống hóa, phân loại, nhận diện và đánh giá các nhà văn hiện đại là một nỗ lực học thuật có tính tiên phong của Vũ Ngọc Phan.
Trong công trình “Nhà văn hiện đại”, tác giả Vũ Ngọc Phan không giới thiệu tác giả hay tóm lược tác phẩm, mà đặt từng cây bút vào đời sống văn học cụ thể, xem xét phong cách, khuynh hướng, đóng góp và giới hạn của họ trong tiến trình chung. Từ các nhà văn gắn với buổi đầu của văn chương viết bằng chữ Quốc ngữ, báo chí và văn học mới, đến các cây bút thuộc nhiều thể loại như tiểu thuyết, phóng sự, ký sự, phê bình, biên khảo, kịch, thơ… bộ sách cho thấy sự vận động phong phú của văn chương Việt Nam trong một thời kỳ bản lề.
Bộ sách đề cập đến 79 tác giả và hàng trăm tác phẩm đã được xuất bản dưới dạng sách, báo, tạp chí, trình diễn sân khấu… Để có thể hình dung diện mạo văn học Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX trước Cách mạng Tháng Tám, bộ sách này là nguồn tài liệu tin cậy, chính xác.
Trong bộ sách, tác giả Vũ Ngọc Phan có phương pháp phê bình đặc biệt. Là người cùng thời, có mối quan hệ với phần nhiều tác giả, nhưng Vũ Ngọc Phan vẫn giữ được khoảng cách và thái độ khách quan cần thiết của người nghiên cứu. Ông quan tâm tới văn bản, phong cách, bút pháp, tư tưởng, ảnh hưởng xã hội và vị trí của tác giả trong dòng chảy văn học.
Bộ sách đã khái quát điểm mặt, kể tên các tác gia Việt Nam đầu thế kỷ trên tất cả các bình diện. Từ những nhà văn đi tiên phong như Trương Vĩnh Ký, Phạm Quỳnh… đến các nhà văn lớp sau như Nguyễn Tuân, Vũ Trọng Phụng, Ngô Tất Tố; từ các tiểu thuyết gia như Nguyễn Công Hoan, Tô Hoài, đến các thi gia như Hàn Mặc Tử, Huy Cận, Xuân Diệu; rồi các kịch tác gia, nhà phê bình, nhà viết phóng sự, nhà viết bút ký…
Bộ sách “Nhà văn hiện đại” tiếp tục khẳng định vị trí của một công trình nghiên cứu, phê bình văn học mang tính nền tảng, không chỉ dành cho giới chuyên môn học thuật, mà còn dành cho độc giả phổ thông muốn tìm hiểu về sự vận động của văn chương nước nhà cách đây trên dưới một thế kỷ.
Tác giả Vũ Ngọc Phan (1902-1987) là nhà văn, nhà phê bình, nhà nghiên cứu văn học có vị trí quan trọng trong đời sống văn hóa Việt Nam hiện đại. Ông để lại một di sản phong phú ở nhiều lĩnh vực: Phê bình văn học, nghiên cứu văn học dân gian, dịch thuật, hồi kí, biên khảo. Với những đóng góp lớn lao đó, ông đã được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật đợt I năm 1996.
H Nga
