Nhân dịp kỷ niệm Ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2 – ngày tôn vinh những người đang thầm lặng cống hiến cho sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân – giới học thuật đón nhận một ấn phẩm chuyên khảo giàu giá trị: “Đặc điểm diễn ngôn chuyên ngành Dược học – Nghiên cứu đối chiếu Anh – Việt” của TS. Võ Thị Bê, do Nhà xuất bản Khoa học Xã hội ấn hành. Sự ra mắt của cuốn sách không chỉ mang ý nghĩa học thuật, mà còn là một đóng góp thiết thực cho công tác đào tạo, nghiên cứu và hội nhập quốc tế trong lĩnh vực Dược học – một lĩnh vực giữ vai trò quan trọng trong hệ thống y tế Việt Nam.
Ngôn ngữ khoa học – nền tảng của hội nhập Dược học
Trong bối cảnh khoa học và công nghệ phát triển nhanh chóng, tiếng Anh đã trở thành ngôn ngữ trung tâm của tri thức và công bố quốc tế trong lĩnh vực Y Dược. Phần lớn các nghiên cứu, phát minh và ứng dụng mới trong Dược học đều được công bố bằng tiếng Anh, đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với đội ngũ giảng viên, sinh viên và các nhà nghiên cứu tại Việt Nam trong việc tiếp cận và làm chủ nguồn tri thức này.
Tuy nhiên, tiếng Anh chuyên ngành Dược học không đơn thuần là sự mở rộng của tiếng Anh thông dụng. Đây là một hệ thống diễn ngôn đặc thù với mật độ thuật ngữ cao, cấu trúc cú pháp nghiêm ngặt, phong cách khách quan và cách tổ chức thông tin mang tính khoa học rõ rệt. Những đặc điểm đó khiến việc đọc hiểu, viết và dịch văn bản Dược học trở thành thách thức, đặc biệt khi so sánh với cách diễn đạt của tiếng Việt – một ngôn ngữ có cấu trúc linh hoạt và phương thức tổ chức thông tin khác biệt.
Xuất phát từ thực tế ấy, TS. Võ Thị Bê đã thực hiện công trình nghiên cứu chuyên sâu dựa trên nền tảng ngữ pháp chức năng hệ thống của Halliday và lý thuyết phân tích diễn ngôn. Cuốn sách khảo sát và phân tích 50 bài báo khoa học trong lĩnh vực Dược học bằng tiếng Anh và tiếng Việt, tập trung vào các phương diện then chốt như hệ thống chuyển tác, cấu trúc chủ ngữ – vị ngữ, mức độ danh hóa, thức, tình thái, tổ chức thông tin, quy chiếu và liên kết văn bản.
Điểm nổi bật của công trình nằm ở cách tiếp cận đối chiếu Anh – Việt, qua đó làm rõ những điểm tương đồng trong cách kiến tạo tri thức khoa học, đồng thời chỉ ra các khác biệt mang tính bản chất giữa hai hệ thống ngôn ngữ. Chính những khác biệt này thường là nguyên nhân khiến người học gặp khó khăn trong quá trình đọc, viết và dịch văn bản chuyên ngành.
Tâm huyết của một nhà giáo dành cho đào tạo chuyên ngành
Trong thư gửi bạn đọc, TS. Võ Thị Bê chia sẻ rằng cuốn sách là kết quả của quá trình nghiên cứu nghiêm túc và bền bỉ. Dù đã dành nhiều tâm huyết cho công trình, tác giả vẫn khiêm tốn thừa nhận không tránh khỏi những hạn chế nhất định và mong muốn nhận được sự góp ý của độc giả để hoàn thiện hơn trong tương lai.
Đằng sau những phân tích chặt chẽ là nỗi trăn trở của một nhà giáo trước thực trạng đào tạo tiếng Anh chuyên ngành còn gặp nhiều khó khăn. Nhiều sinh viên và nghiên cứu sinh ngành Dược vẫn chưa thực sự làm chủ được ngôn ngữ khoa học để tiếp cận hiệu quả tài liệu quốc tế. Bằng công trình này, TS. Võ Thị Bê kỳ vọng góp phần xây dựng một cơ sở khoa học vững chắc cho giảng dạy tiếng Anh chuyên ngành (ESP), đồng thời hỗ trợ người học nâng cao năng lực đọc – hiểu, viết và dịch văn bản học thuật.
PGS.TS. Ngô Hữu Hoàng: “Một đóng góp có giá trị cho nghiên cứu đối chiếu Anh – Việt”
Đánh giá về công trình, PGS.TS. Ngô Hữu Hoàng nhận định:
“Công trình của TS. Võ Thị Bê được xây dựng trên nền tảng lý thuyết vững chắc và dữ liệu khảo sát cụ thể. Việc phân tích đặc điểm diễn ngôn Dược học ở cả hai ngôn ngữ và tiến hành đối chiếu một cách hệ thống đã tạo nên một đóng góp có giá trị cho lĩnh vực nghiên cứu ngôn ngữ chuyên ngành và đối chiếu Anh – Việt.”
Theo ông, ý nghĩa của cuốn sách không chỉ dừng lại ở phương diện lý luận mà còn ở tính ứng dụng trong giảng dạy và nghiên cứu. Việc hiểu rõ đặc điểm diễn ngôn sẽ giúp người học đọc hiểu nhanh hơn, viết bài khoa học hiệu quả hơn và dịch chính xác hơn – những năng lực thiết yếu trong bối cảnh hội nhập quốc tế.
Doanh nghiệp Dược nhìn nhận từ thực tiễn
Ở góc độ doanh nghiệp, Dược sĩ Mạc Minh Châu – Giám đốc Công ty TNHH Dược phẩm VietBioCare – cho rằng ngôn ngữ khoa học chuẩn mực là yếu tố quan trọng trong hoạt động nghiên cứu, đăng ký và hợp tác quốc tế.
Ông chia sẻ:
“Trong ngành Dược, việc tiếp cận và xử lý tài liệu tiếng Anh là yêu cầu thường xuyên. Tuy nhiên, nhiều dược sĩ trẻ vẫn gặp khó khăn khi đọc các bài báo khoa học do chưa nắm rõ đặc trưng diễn ngôn chuyên ngành. Tôi đánh giá cao công trình của TS. Võ Thị Bê vì đã hệ thống hóa và phân tích sâu những đặc điểm này, giúp người học hiểu rõ hơn cấu trúc và cách tổ chức của văn bản khoa học.”
Theo ông Châu, cuốn sách có thể trở thành tài liệu tham khảo hữu ích không chỉ trong môi trường học thuật mà còn trong thực tiễn doanh nghiệp Dược, đặc biệt trong bối cảnh ngành đang từng bước nâng cao tiêu chuẩn theo thông lệ quốc tế.
Ý nghĩa của một tác phẩm tâm huyết ra mắt nhân Ngày Thầy thuốc Việt Nam
Việc ra mắt cuốn sách vào dịp 27/2 mang ý nghĩa đặc biệt. Nếu Ngày Thầy thuốc Việt Nam là dịp tôn vinh những cống hiến trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng, thì công trình này góp phần củng cố nền tảng học thuật cho ngành Dược – một lĩnh vực không thể tách rời hệ thống y tế.
Bằng cách tiếp cận ngôn ngữ khoa học một cách hệ thống và đối chiếu, TS. Võ Thị Bê đã đóng góp một công trình vừa có chiều sâu lý luận, vừa có giá trị ứng dụng thực tiễn. Cuốn sách không chỉ là tài liệu tham khảo cho giảng viên và sinh viên ngành Ngôn ngữ học, Y Dược học, mà còn là nguồn tư liệu quan trọng cho những ai quan tâm đến ngôn ngữ của diễn ngôn khoa học trong bối cảnh hội nhập.
Sự ra đời của sản phẩm trí tuệ – tác phẩm sách vào dịp kỷ niệm Ngày Thầy thuốc Việt Nam vì thế mang một thông điệp rõ ràng: nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu không chỉ bắt đầu từ phòng thí nghiệm hay bệnh viện, mà còn từ việc hiểu và làm chủ ngôn ngữ của tri thức khoa học.
KIM NGÀ
